مزجَاةٍ

اهمهمه و سرو صدا در مراسمات به قلم علی اصغر آخوندی

مروز از ساعت ۵ الی ۷ بعد از ظهر مجلس ختم مرحوم حاج عبدالله اسلامی بود که در مسجد سلمان فارسی سی متری هنرستان قم برگزار شد. سخنران این مجلس ترحیم حجة الاسلام حاج آقای فرشاد یکی از منبری ها و سخنرانان معروف قم بود. انصافا نیز نوع مطالبشان که بیشتر حالت موعظه داشت و در باره مرگ و آمادگی برای آن بود با بیان دل نشین ایشان به دل می نشست. در قسمت مردانه سکوت خوبی حاکم بود و همه به سخنان ایشان گوش می کردند. اما قسمت خانم ها سر و صدای زیادی حکم فرما بود به گونه ای که واقعا در توجه به سخنان سخنران خلل ایجاد می کرد. من از صبر و حوصله حاج آقا فرشاد تعجب کردم که بدون هیچ گونه تذکری به سخنان خود ادامه می داد. البته فکر می کردم چون ایشان در کار خود حرفه ای است و می داند در چنین مواقعی تذکر به خانم ها هیچ فایده ای ندارد بی تفاوت از کنار آن گذشتند. اما ناگهان طاقت ایشان طاق شد و به صورت بسیار جدی به خانم ها تذکر داده و از اینکه توجهی به مطالب ندارد شکایت خود را ابراز کرد.

این مقدمه از آن جهت بود که مقداری به این مطلب بپردازیم که چرا خانم ها در جلسات و مراسم هایی این چنینی که خصوصا در مسجد برگزار می گردد کمتر به سخنان توجه می کنند و گویا بیشتر برنامه دید و بازدید دارند. البته اگر فقط خودشان گوش نمی کردند و در نظم مجلس و توجه آقایان به سخنان اختلالی ایجاد نمی کردند باز می شد راحت تر از کنار آن گذشت. اما عدم سکوت و توجه آنان باعث به هم خوردن نظم مراسم و پرت شدن حواس منبری و سخنران شده و رشته کلام از دستش خارج می شود.

اوایل فکر می کردم در مجالس فرخی و یا همشهریان خارج از فرخی همهمه و سر و صدای خانم ها زیاد است اما بعد از مدتی با دقتی که در مراسم های مختلف غیر همشهری داشتم متوجه شدم تا حدودی این مسئله همگانی است و تقریبا در همه مراسم هایی که خانم ها هستند کم یا زیاد سر وصدای آنها هم وجود دارد. البته استثناءهایی هم هست که با آن اشاره می کنم.

اما اگر این جا خواسته باشیم به دلایل این امر بپردازیم چند عامل می تواند مهم باشد:

۱) خانم ها تقریبا در همه مساجد پشت پرده هستند و از دیدن منبری و سخنران محروم هستند و همین انگیزه ای است برای حرف زدن با یکدیگر.

۲) در اکثر قریب به اتفاق موارد بچه های کوچک همراه مادرانشان هستند و همین باعث مقداری سر و صدای پشت پرده می شود.

۳) در بسیاری موارد مانند مجلس امروز چون خانم ها بعد از مدتی همدیگر را دیده اند با یکدیگر دیدنایی دارند و این امر باعث همهمه می شود.

۴) کلا خانم ها در امر حرف زدن و صحبت کردن از نظر روان شناسی بیشتر از مردان توانایی داند و این از نظر تجربی نیز کاملا قابل اثبات است.

عامل دیگری را که می توان اضافه کرد این است که گوش کردن و یا خوب گوش کردن یکی از مهارت های اجتماعی است که باید از پیش دبستانی تا سطوح بالاتر مانند دیگر مهارت ها با بچه ها کار شود که البته در این زمینه نظام آموزشی ما بسیار ضعیف است. اصولا ما خوب گوش کردن را بلد نیستم و دلیل آن نیز این است که هیچ گاه آن را نیاموخته ایم.

امام علی علیه السلام می فرماید: «همان گونه که خوب سخن گفتن را میاموزید خوب گوش کردن را نیز باید بیاموزید».

بهرحال یکی دو ساعتی را که در مجلسی هستیم و می توانیم مطلب جدیدی بیاموزیم و یا با تذکر و موعظه قلب خود را زنده کنیم باید با خود تمرین کرده و با سکوت و گوش فرا دادن از فرصت استفاده ببریم. این موضوع برای همه افراد نوعی زینت به حساب آمده و به فرد شخصیت می بخشد و خصوصا اگر از خانواده اهل علم باشند ضرورت بسیار بالاتری نیز پیدا می کند.

گاهی انسان فکر می کند سکوت در مجالس و مراسمات امری محال و نشدنی باشد اما با دیدن نمونه هایی، این فکر جایی برای جولان نمی یابد. برای نمونه می توانم از روستای ایراج نام ببرم. در محرم سال گذشته به مناسبت فوت یکی از آشناها به مراسم ختم سوم رفته بودیم. چیزی که برای من بسیار قبل توجه بود سکوت حاکم بر مجلس بود. با اینکه پذیرایی نیز صورت می گرفت اما هیچ گونه سر و صدا و بی نظمی که ما در مجالس فرخی می بینیم که گاهی صدای گذاشتن استکان نعلبکی ها در سینی بیشتر از صدای قاری و منبری است اصلا وجود نداشت. بین آقایان نیز هیچ گونه درگوشی حرف زدنی ما ندیدیم. تا آخر مراسم فکر می کردم مجلس مردانه است و اصلا خانم ها حضور ندارند. اما در پایان مراسم مشاهده شد تعداد بسیار زیادی از خانم ها هم حضور داشته اند اما هیچ گونه همهمه و سرو صدای از آنها شنیده نشد.

وقتی در یکی از روستاهای نزدیک ما می توانند این گونه رفتار کنند پس ما نیز می توانیم.اما همانطور که عرض شد فقط مقداری دقت لازم است و اندکی مبارزه با نفس و تمرین با خود و تذکری که بزرگان خانواده باید به یکدیگر و بچه ها داشته باشند. و البته برای اصلاح یک کار اجتماعی نیاز به زمان است. باز تاکید می شود در این میان نقش تحصیل کردگان بسیار مهم و حیاتی است و باید ابتدا از خود و خانواده شروع کنند تا به صورت یک رفتار خوب اجتماعی جلوه گر شود.

به امید روزی که برای حرف بی موقع و اضافی در مجالس به کسی تدکر داده نشود.

منبع : سایت علی اصغر آخوندی